UN HEADER 23
UN HEADER 23
HomeArticlesBangkok Mean Time ไทยมีเวลามาตรฐานใช้ก่อนเวลาโลก

Bangkok Mean Time ไทยมีเวลามาตรฐานใช้ก่อนเวลาโลก

 

 

Bangkok Mean Time

ไทยมีเวลามาตรฐานใช้ก่อนเวลาโลก !

 

รู้ไหมว่าประเทศไทยเรามีการกำหนดเวลามาตรฐานขึ้นใช้ทั่วประเทศก่อนที่โลกจะมีเวลามาตรฐานกรีนิช (Greenwich Mean Time) ใช้กันเสียอีก !

ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) พระองค์ทรงพระปรีชาสามารถด้านดาราศาสตร์ ภายหลังได้ทรงพินิจพิจารณาตรวจตราคำนวณการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์ จึงทรงโปรดเกล้าฯ ให้สร้าง ‘พระที่นั่งภูวดลทัศไนย’ ขึ้นทางด้านเหนือของพระที่นั่งอนันตสมาคม (เดิม) ตรงพุทธนิเวศน์ ในเขตพระบรมมหาราชวัง พระที่นั่งองค์นี้เป็นตึกสูง 5 ชั้น ชั้นบนสุดติดตั้งนาฬิกาขนาดใหญ่ทั้ง 4 ด้าน มีพระราชประสงค์ให้ใช้เป็นหอนาฬิกาหลวง เพื่อทำหน้าที่บอกและรักษาเวลามาตรฐาน ดังปรากฏในประกาศรัชกาลที่ 4 ฉบับที่ 306 พุทธศักราช 2411 โดยทรงกำหนดให้เส้นแวง 100 องศา 29 ลิปดา 50 ฟิลิปดาตะวันออก เป็นเส้นแวงหลักผ่านพระที่นั่งภูวดลทัศไนย และได้โปรดฯ ให้มีเจ้าหน้าที่รักษาเวลามาตรฐานประจำหอนาฬิกาหลวง ซึ่งนับว่าเป็นตำแหน่งงานทางวิทยาศาสตร์ไทยชุดแรก คือตำแหน่ง ‘พันทิวาทิตย์’

มีหน้าที่เทียบเวลากลางวันจากดวงอาทิตย์ และตำแหน่ง ‘พันพินิตจันทรา’ ทำหน้าที่เทียบเวลากลางคืนจากดวงจันทร์ โดยสังเกตจากดวงอาทิตย์หรือดวงจันทร์ที่เคลื่อนผ่านเมอริเดียนของสถานที่สังเกตการณ์ของบุคคลทั้ง 2 ซึ่งก็คือพระที่นั่งภูวดลทัศไนย และจากการที่ทรงได้สังเกตดวงอาทิตย์บนท้องฟ้ามานานหลายปี ทรงพบว่าการขึ้น-ตก และแนวการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์ในเดือนต่างๆ นั้นแตกต่างกัน ที่หอนาฬิกาหลวงจึงมีการคำนวณทางดาราศาสตร์เป็นรายวันทุกวัน เพื่อตั้งปรับเวลาที่หอนาฬิกาหลวงตามที่ได้คำนวณไว้ล่วงหน้า เพื่อให้เป็นเวลามาตรฐานกรุงเทพปานกลาง หรือที่เรียกว่า ‘Bangkok Mean Time’ (บางกอก มีน ไทม์) ซึ่งเป็นเวลาที่เร็วกว่าที่กรีนิช 6 ชั่วโมง 42 นาที ดังนั้นประเทศไทยของเราจึงมีเวลามาตรฐานเป็นของตัวเองตั้งแต่ พ.ศ. 2400 และได้มีการออกพระราชกำหนดเรื่องนาฬิกาใน พ.ศ. 2411 อันเป็นปีสุดท้ายแห่งรัชกาล

นับได้ว่าประเทศไทยมีเวลามาตรฐานอย่างถูกต้องตามหลักดาราศาสตร์เป็นชนชาติแรกของโลก เพราะ ณ เวลานั้นแม้แต่หอสังเกตการณ์หรือหอดูดาวที่กรีนิชก็ยังไม่มีการกำหนดเวลามาตรฐาน รัฐสภาอังกฤษเพิ่งจะมีการออกพระราชบัญญัติเวลามาตรฐานเมื่อปี 1880 (พ.ศ. 2423) และในปี 1884 (พ.ศ. 2427) ที่นักดาราศาสตร์ได้ตกลงกันกำหนดเส้นแวงที่ผ่านเมืองกรีนิชเป็นเส้น 0 องศา เพื่อใช้เทียบเวลาโลก

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

 

นอกจากหอนาฬิกาหลวงที่พระที่นั่งภูวดลทัศไนยแล้ว ยังปรากฏหลักฐานว่าพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้ออกแบบสร้างหอนาฬิกา ซึ่งตั้งอยู่บริเวณมุขเด็จพระที่นั่งจักรีมหาปราสาทในปัจจุบัน เชื่อกันว่ามีพระราชประสงค์จะให้ชาวเรือขึ้นล่องแม่น้ำเจ้าพระยามองเห็น และเทียบเวลาเดินเรือได้สะดวก สำหรับพระที่นั่งภูวดลทัศไนยนั้นต่อมาถูกรื้อลงในสมัยรัชกาลที่ 5 เพื่อสร้างทิมดาบใหม่

พระที่นั่งภูวดลทัศไนย

 

ภายหลังใน พ.ศ. 2462 ได้มีการประชุมสภาสากลอุทกนิยม ณ กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ เพื่อแบ่งภาคเวลา โดยกำหนดให้ตำบลกรีนิช เป็นจุดแรกของการกำเนิดเวลา ประเทศไทยจึงได้มีการกำหนดเวลามาตรฐานใหม่ จากเส้นแวงที่ 100 ตะวันออก ซึ่งพาดผ่านพระบรมมหาราชวัง มาเป็นเส้นแวงที่ 105 องศาตะวันออก จังหวัดอุบลราชธานี โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ได้ทรงออกพระราชกฤษฎีกาให้ใช้อัตราเวลาทั่วราชอาณาจักรไทย เป็น 7 ชั่วโมงก่อนเวลาที่กรีนิชตั้งแต่ 1 เมษายน พ.ศ. 2463 นับตั้งแต่นั้น

สำหรับหอนาฬิกาหลวงยังมีให้เห็นให้อยู่ในปัจจุบัน โดยอยู่แถววัดโพธิ โรงเรียนราชบพิตร โรงเรียนราชินี แต่พระที่นั่งไม่มีแล้ว

SEIKO JUNE 23 CONTENT RGT
Luxe Time Pop Up